Waarom SpaarGas?

SpaarGas Ramplaankwartier is de gezamenlijke zoektocht van bewoners in het Ramplaankwartier en gemeente Haarlem om de wijk op een haalbare en betaalbare manier zoveel mogelijk aardgasvrij te maken. Waarom zouden we stoppen met het gebruik van aardgas voor het verwarmen van onze woningen?

  1. De noodzaak om minder CO2 uit te stoten wordt steeds groter. In de afgelopen jaren worden de effecten van klimaatverandering pijnlijk zichtbaar. Het nieuws staat bol van berichten over toenemende hittegolven, droogte, hevige stormen en grote hoeveelheden neerslag.
  2. Het gebruik van aardgas draagt bij aan de uitstoot van CO2. Het voornaamste bestanddeel van aardgas is methaan. Methaan is na kooldioxide het belangrijkste broeikasgas en komt vrij bij de winning, transport en opslag van aardgas.
  3. Er zijn grote schommelingen in de aardgasprijzen, en over de lange termijn wordt gas steeds duurder.
  4. Aardgaswinning kan leiden tot bodeminstabiliteit. De gevolgen hiervan worden in Nederland gevoeld in Groningen.

Door deel te nemen aan SpaarGas lever je een concrete bijdrage aan het beperken van deze negatieve effecten van aardgasgebruik.

Uitgangspunten

Het SpaarGas concept is de uitkomst van een lang proces waarin samen met de wijk is bepaald wat de belangrijkste uitgangspunten voor een warmteoplossing zijn (zie kader). Daarna heeft een groep bedrijven en kennisinstituten onder leiding van TU Delft onderzoek gedaan waarin verschillende warmteoplossingen met elkaar zijn vergeleken. Uit het onderzoek is een duidelijke winnaar naar voren gekomen: gekomen: het zonnewarmtenet. De essentie van het zonnewarmtenet is:

  • De energievraag voor verwarmen van de woningen wordt verminderd door na-isoleren van de woningschil (de grens tussen binnen en buiten)
  • De zon levert ons de energie in de vorm van warmte en elektriciteit
  • Installaties in de woning dragen de warmte over op water en maken de energie uit de zon geschikt voor gebruik
  • De ondergrond in de wijk gebruiken we als opslag van de warmte die we in de zomer niet nodig hebben
  • In de winter halen we diezelfde warmte uit de ondergrond om onze woningen te verwarmen

Dit bleek de oplossing die het beste voldoet aan de uitgangspunten van SpaarGas, het beste aansluit bij de situatie in het Ramplaankwartier, de minste CO2 uitstoot te hebben én op termijn het goedkoopste te zijn voor de deelnemende wijkbewoners.

De vijf uitgangspunten

  • Haalbaar en betaalbaar voor iedereen: De maandlasten gaan niet omhoog
  • Goed voor het milieu: Nagenoeg geen CO2 uitstoot
  • Comfort en waardevermeerdering: Prettiger wonen in een woning die meer waard is
  • Kant en klare oplossing: De deelnemer wordt zoveel mogelijk ontzorgd
  • Eigen regie: Met de wijk warmte opwekken, onafhankelijk van de grote energiebedrijven

 Het zonnewarmtenet: technisch én financieel gezien de beste oplossing voor het Ramplaankwartier

TU Delft heeft onderzocht hoe de wijk het beste in haar eigen behoefte voor ruimteverwarming en warm douche- en tapwater kan voorzien, welk isolatieniveau de huizen moeten hebben en hoe het financieel uitpakt voor de deelnemende woningen. Voor het onderzoek zijn veel verschillende alternatieven bekeken (zie kader). Het zonnewarmtenet kwam zowel technisch als financieel gezien als beste oplossing uit de bus.

Techniek

Het zonnewarmtenet is technisch gezien de beste oplossing voor het Ramplaankwartier omdat:

  • Het is gebaseerd op twee eenvoudige principes: 1. De zon is de beste warmtebron en 2. De aarde is de beste ‘accu’ om de warmte in op te slaan. 
  • De warmte wordt niet – zoals bij andere warmtenetten – ‘van buiten’ gehaald, maar wordt in de wijk zelf opgewekt met PVT-panelen die stroom en warmte opwekken.
  • Koeling kost géén extra energie, maar levert juist extra energie op.
  • Door het aanbod uit het wijkwarmtenet te relateren aan de eigen opwek uit PVT-panelen is deze aanpak tevens een stimulans om te isoleren en (zo lang dit nodig is) tot efficiënt stoken.
  • Hoog rendement per warmtepomp, in vergelijking tot andere technieken.

In The Green Village bij de TU Delft, is met een proefopstelling aangetoond dat de techniek goed werkt.

De goedkoopste oplossing

Uit het onderzoek is ook gebleken dat het zonnewarmtenet, van alle onderzochte technieken, op de lange termijn het goedkoopst is. Bij het berekenen van de benodigde investering per woning en de Business Case voor het Wijkenergiebedrijf is SpaarGas uitgegaan van een woning van 110 m 2 woonoppervlak met een energieverbruik van 1.350 m3 gas en energielabel C (een woning schilisolatie van 70kWh/m2 per jaar). Deze kenmerken vertegenwoordigen een gemiddelde woning in het Ramplaankwartier.

Unieke combinatie van bestaande technieken

Het zonnewarmtenet is een unieke combinatie van bestaande technieken: Er zijn nog geen (bij ons bekende) zeer-lage-temperatuur (ZLT) warmtenetten in bestaande bouw. Ook is er nog geen (bij ons bekende) grootschalige opwek in een complete wijk via PVT-zonnepanelen op de daken van de woningen zelf. Wil je meer weten over de studie van de TU Delft en waarom voor het zonnewarmtenet is gekozen? Kijk dan hier.

De onderzochte alternatieven

In het onderzoek van de TU Delft en onderzoekspartners zijn de volgende alternatieven bekeken:

  1. Een middentemperatuur warmtenet (een net waarin water van meer dan 60°C circuleert), waarbij de warmte afkomstig is van/uit:
      1. Restwarmte van Datacenters of Industrie
      2. Asfalt, oppervlaktewater, rioolwater, biomassa
      3. Geothermie (lagen in de bodem tot enkele kilometers diep)
  2. Waterstof via het bestaande gasnet
  3. Lucht, via hybride (dus met gas) naar volledig elektrisch (zonder gas)
    1. met zon (PV-panelen)
    2. zonder PV-panelen
  4. Elektrische CV-ketel
    1. met zon (PV-panelen)
    2. zonder PV-panelen
  5. Zon, Lucht, Bodem
    1. via een individuele tuin-WKO oplossing (gesloten systeem)
    2. via een collectief open-WKO wijkwarmtenet (het zonnewarmtenet)

Draagvlak

Het minimum aantal woning dat moet meedoen om te kunnen starten bedraagt 200. Eind 2021 hebben al meer dan 300 huishoudens een intentieverklaring ondertekend waarin zij aangeven mee te willen doen aan het zonnewarmtenet. Hiermee spreekt het Ramplaankwartier het vertrouwen uit in SpaarGas: De wijk is er klaar voor!

De noodzaak om voldoende deelnemers te hebben is tweeledig:

  • Er zijn voldoende huizen nodig voor de start van grondwerkzaamheden in de wijk, dus de aanleg van buizen en ondergrondse opslag. Het zonnewarmtenet is weliswaar technisch gezien mogelijk met minder woningen, maar dan is extra subsidie nodig.
  • Financiers vragen om een voldoende aantal deelnemers dat zich committeert aan het project.

Zodra het project de uitvoeringsfase in gaat, naar verwachting in de tweede helft van 2022, gaat ook een volgende fase in voor wat betreft draagvlak. Dat betekent concreet dat minimaal 200 huishoudens een warmteleveringscontract met het wijkenergiebedrijf hebben afgesloten. Als blijkt dat deze deelnemers tevreden zijn over het comfort van de afgenomen warmte van het zonnewarmtenet, dan verwacht SpaarGas een ‘zwaan-kleef-aan’ effect zodat steeds meer bewoners mee gaan doen.